കേപ് കനാവറൽ: അമേരിക്കൻ കമ്പനിയായ യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന്റെ (ULA) വൾക്കൻ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണത്തിനിടെ തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് ആമസോണിന്റെ 40 ഇന്റർനെറ്റ് ഉപഗ്രഹങ്ങൾ നഷ്ടമായി. ഞായറാഴ്ച ഫ്ലോറിഡയിലെ കേപ് കനാവറൽ സ്പേസ് ഫോഴ്സ് സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് വിക്ഷേപിച്ച റോക്കറ്റാണ് പറന്നുയർന്ന് പത്തുമിനിറ്റിനുശേഷം തകരാറിലായത്. സംഭവത്തിന്റെ കാരണം വ്യക്തമായിട്ടില്ല. യു.എൽ.എയുടെ 20 വർഷത്തെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ വിക്ഷേപണ പരാജയമാണിത്.
ബോയിങ്, ലോക്ക്ഹീഡ് മാർട്ടിൻ എന്നീ കമ്പനികളുടെ സംയുക്ത സംരംഭമാണ് യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസ്. ആമസോണിന്റെ ലിയോ (Leo) സാറ്റലൈറ്റ് ഇന്റർനെറ്റ് ശൃംഖലയ്ക്കായി 40 ഉപഗ്രഹങ്ങളുമായി കുതിച്ചുയർന്ന വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന് ഭ്രമണപഥത്തിൽ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ എത്തിക്കാനായില്ലെന്ന് കമ്പനി പ്രസ്താവനയിൽ അറിയിച്ചു.
വിക്ഷേപണത്തിന് പത്തുമിനിറ്റിനുശേഷം റോക്കറ്റിൽ സാങ്കേതിക തകരാർ സംഭവിച്ചതായും ദൗത്യം പരാജയപ്പെട്ടതായും യു.എൽ.എ വ്യക്തമാക്കി. സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ പരിശോധന ആരംഭിക്കുമെന്നും ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ വിലയിരുത്തുകയാണെന്നും കമ്പനി അറിയിച്ചു.
മാസങ്ങളോളം വിക്ഷേപണം മുടങ്ങിയേക്കും
റോക്കറ്റ് തകർന്നതിന്റെ കാരണം കണ്ടെത്താൻ വിശദമായ സാങ്കേതിക അന്വേഷണം ആവശ്യമായി വരും. ഇതോടെ വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ തുടർവിക്ഷേപണങ്ങൾ മാസങ്ങളോളം വൈകാനിടയുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. അമേരിക്കയുടെ ബഹിരാകാശ വിക്ഷേപണ മേഖലയിലെ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കാനും ഈ സംഭവം സാധ്യതയുണ്ട്.
2024-ൽ ആദ്യമായി വിക്ഷേപിച്ച വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ ദൗത്യമായിരുന്നു ഞായറാഴ്ചത്തേത്. കഴിഞ്ഞ ഒമ്പത് മാസത്തിനിടെ നടത്തിയ ആദ്യ വിക്ഷേപണവുമായിരുന്നു ഇത്. സോളിഡ് റോക്കറ്റ് ബൂസ്റ്ററുകളിലും പ്രധാന എൻജിനുകളിലും നേരത്തെയുണ്ടായ സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളെ തുടർന്ന് വൾക്കന്റെ വിക്ഷേപണം നീണ്ട കാലയളവിൽ നിർത്തിവെച്ചിരുന്നു.
ആമസോൺ സ്ഥാപകൻ ജെഫ് ബെസോസിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ബ്ലൂ ഒറിജിൻ കമ്പനിയാണ് വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ പ്രധാന BE-4 എൻജിനുകൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നത്. ഞായറാഴ്ചത്തെ അപകടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ ബ്ലൂ ഒറിജിനും പങ്കാളിയാകുന്നുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. എന്നാൽ എൻജിനുകളിലെ തകരാറാണോ റോക്കറ്റ് പരാജയപ്പെടാൻ കാരണമെന്ന് ഇതുവരെ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല.

സ്റ്റാർലിങ്കിന് വെല്ലുവിളിയാകാനുള്ള ആമസോണിന്റെ ശ്രമത്തിന് തിരിച്ചടി
എലോൺ മസ്കിന്റെ സ്പേസ് എക്സിന്റെ സ്റ്റാർലിങ്കിന് വെല്ലുവിളിയുയർത്താനാണ് ആമസോൺ ലിയോ ഉപഗ്രഹ ശൃംഖല വികസിപ്പിക്കുന്നത്. ലോകമെമ്പാടും ഉപഗ്രഹ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനം ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി 3,236 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിന്യസിക്കാനാണ് ആമസോണിന്റെ പദ്ധതി.
2025 മുതൽ ഇതുവരെ 14 വിക്ഷേപണങ്ങളിലായി 398 ലിയോ ഉപഗ്രഹങ്ങളാണ് ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ചത്. ആകെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ ഏകദേശം 12 ശതമാനം മാത്രമാണിത്. ഈ വർഷം തന്നെ പ്രാരംഭ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു ആമസോണിന്റെ പ്രതീക്ഷ.
എന്നാൽ വിക്ഷേപണ പങ്കാളികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാങ്കേതിക പ്രശ്നങ്ങളും റോക്കറ്റ് അപകടങ്ങളും പദ്ധതിയുടെ പുരോഗതിയെ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. മേയിൽ ബ്ലൂ ഒറിജിന്റെ ന്യൂ ഗ്ലെൻ റോക്കറ്റിന്റെ വിക്ഷേപണത്തിനിടെയും അപകടമുണ്ടായിരുന്നു. ആമസോണിന്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വഹിച്ചുള്ള വിക്ഷേപണത്തിന് ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ശേഷിക്കെയായിരുന്നു അന്ന് അപകടം സംഭവിച്ചത്.
സ്വന്തം ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിക്ഷേപിക്കാൻ സ്വന്തം റോക്കറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്പേസ് എക്സിന് വലിയ മുൻതൂക്കമുണ്ട്. എന്നാൽ ആമസോണിനെപ്പോലുള്ള കമ്പനികൾക്ക് ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കാൻ മറ്റ് വിക്ഷേപണ കമ്പനികളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഇത് ചെലവും സമയവും വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.
ദൗത്യപരാജയത്തിൽ പ്രതികരിച്ച് ആമസോൺ
വിക്ഷേപണങ്ങളിൽ അപകടസാധ്യതയുണ്ടെന്നും പ്രത്യേകിച്ച് പുതിയ ദൗത്യങ്ങളിൽ അത് കൂടുതലാണെന്നും ആമസോൺ പ്രതികരിച്ചു. യു.എൽ.എയുമായി ദീർഘകാലമായി വിശ്വസനീയമായ പങ്കാളിത്തമാണുള്ളതെന്നും ഈ പരാജയത്തിൽനിന്ന് കമ്പനി പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് ഭാവിയിലെ ദൗത്യങ്ങൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷയെന്നും ആമസോൺ വ്യക്തമാക്കി.
വൾക്കൻ റോക്കറ്റിന്റെ പരാജയം ആമസോണിന്റെ ഉപഗ്രഹ ഇന്റർനെറ്റ് പദ്ധതിക്ക് മാത്രമല്ല, അമേരിക്കയുടെ ബഹിരാകാശ വിക്ഷേപണ മേഖലയ്ക്കും വലിയ തിരിച്ചടിയായിരിക്കുകയാണ്.
